Karta podatkowa
Nowy rok to czas ustalenia sposobu na odliczanie podatków w Norwegii na kolejny rok podatkowy. W Polsce za odliczenia odpowiedzialny jest pracodawca, który na bieżąco potrąca właściwą kwotę. Jeśli w trakcie roku sytuacja podatkowa pracownika się zmieni, np. wejdzie on w drugi próg podatkowy, to wtedy pracodawca potrąci odpowiednio większy podatek z pensji. Osoba taka będzie otrzymywała różną wysokość wynagrodzenia “do ręki” w ciągu roku.
W Norwegii sytuacja wygląda trochę inaczej. To pracownik sam stara się określić i przewidzieć swoją sytuację na koniec roku. Określa on swoje oczekiwane dochody, koszty, dodatkowe zyski np. z inwestycji i na tej podstawie wydawana jest tzw. Karta Odliczeń Podatkowych (Karta Podatkowa). Pracodawca pobiera taką kartę i na jej podstawie potrąca z wynagrodzenia wyliczony podatek. Trzeba mieć tu na uwadze, że forma ta jest deklaratywna, czyli bazuje na deklaracji podatnika odnośnie jego oczekiwanej, albo może raczej przewidywanej sytuacji na koniec roku podatkowego. Jeśli złożona na początku roku deklaracja będzie odbiegała od stanu faktycznego na koniec roku, to wtedy wystąpi nadpłata, albo niedopłata podatku. Ważna rzecz tutaj jest taka, że ostatecznie zapłacony podatek nie zależy w żaden sposób od złożonej deklaracji na Karcie Odliczeń Podatkowych. Płacone przez rok należności traktowane są jako zaliczka, a ostateczne wyliczenie będzie miało miejsce po zamknięciu roku podatkowego.
Deklaratywny charakter odliczeń podatkowych w Norwegii daje pewną elastyczność do tego jak chcemy rozliczać się z tutejszym fiskusem. Podatnik może modyfikować deklarowane wartości, żeby na przykład w ciągu roku płacić mniejszy podatek i liczy się z tym, że na koniec roku czeka go niedopłata i będzie wtedy musiał dopłacić niezapłacony podatek. Z drugiej strony można płacić większy podatek w ciągu roku, na koniec cieszyć się zwrotem podatku i nie martwić się potrzebą zorganizowania większej gotówki, żeby uregulować zaległości.
Dostępne do wyboru są dwie formy Karty Odliczeń Podatkowych. Mówią one pracodawcy jak ma wyliczać podatek do zapłacenia. Mają one swoje plusy i minusy i zostaną one bliżej omówione w dalszej części artykułu.
Tabela podatkowa
Tabela podatkowa jest prostą formą odliczeń w której pracodawca dostaje tabele w której de facto są dwie kolumny. Pierwsza mówi ile pracownik zarobił, a druga jaki podatek ma zapłacić. Na tej podstawie pracodawca potrąca należny podatek z pensji pracownika. Jak widać, ten sposób ignoruje deklarowane zarobki pracownika. Może on zarobić dowolną kwotę i na podstawie odpowiedniego wiersza zostanie potrącony odpowiedni podatek. Ma jednak to pewną wadę, a mianowicie zakłada ono, że pracownik otrzymuje w miarę stałą wypłatę w ciągu roku. Można wyobrazić sobie, że tabela “rozumie”, że ostateczne zarobki pracownika, to jego miesięczna pensja pomnożona przez dwanaście miesięcy. To proste założenie ma jednak znaczące konsekwencje. W sytuacji, gdy np. pracownik na skutek pewnych zdarzeń, nie otrzyma pensji w jednym miesiącu i otrzyma podwójną w miesiącu następnym, to wyliczony na podstawie tabeli podatek z tego drugiego miesiąca będzie większy niż sumaryczny podatek z dwóch mniejszy pensji płaconych oddzielnie. Dzieje się tak dlatego, że gdy pracownik otrzymuje jedną, dużą, podwójną pensje, to tabela myśli, że pracownik teraz zarabia duże sumy i dostosuje do tego podatek. Działa to dobrze w sytuacji, gdy pracownik otrzymuje podwyżkę w ciągu roku i wtedy podatek niejako automatycznie dostosowuje się do nowej sytuacji, ale zadziała to źle gdy pracownik np. otrzymuje nieregularnie pensje, albo czasem zarabia więcej jako rezultat podjęcia pracy dodatkowej. W takiej sytuacji druga metoda odliczenia podatku będzie skuteczniejsza.
Tabela 8020 na 2026 rok. Dla miesięcznego dochodu 50 000 należna zaliczka na podatek to 13 765.
Tabela 8020 na 2026 rok. Dla miesięcznego dochodu 100 000 należna zaliczka na podatek to 38 347, czyli dużo więcej niż 2 * 13 765 = 27 530, niż w przypadku, gdyby pracownik otrzymał dwie osobne pensje.
Rodzajów tabel jest kilka. Na rok 2026 tabele zaczynające się numerem 8*** mówią, że pracownik spodziewa się, że na koniec roku będzie miał koszty, które ostatecznie obniżą mu wyliczony podatek. Im większe zadeklarowane koszty tym większy będzie numer tabeli np. tabela 8020, oznacz że podatnik spodziewa się 20 000 koron kosztów na koniec roku. Kosztami, które głównie obniżą podatek są odsetki kredytów, które w Norwegii można odliczyć od podatku, w tym odsetki od kredytu hipotecznego. Tabele zaczynające się 9*** mówią, że podatnik spodziewa się dodatkowych zysków np. z lokat, albo giełdy papierów wartościowych. Wyższy numer tabeli oznacza większe spodziewane dodatkowe dochody np. tabela 9020 oznacza że podatnik spodziewa się 20 000 koron dodatkowych zysków na koniec roku. W sytuacji, gdy podatnik spodziewa się i kosztów i dochodów, te wartości zostaną zbalansowane i odpowiedni numer tabeli zostanie przydzielony. Warto zaznaczyć, że podatnik sam nie wybiera numeru tabeli, tylko jest mu ona przydzielana na podstawie złożonej deklaracji, w której wypisuje swoją oczekiwaną sytuację na koniec roku podatkowego, czyli oczekiwane zarobki, posiadane kredyty, zapłacone odsetki, dodatkowe zyski i potencjalne odliczenia jak składki na organizacje charytatywne, związki zawodowe itp. które to skutkują wybraniem odpowiedniej tabeli dostosowanej do osobistej sytuacji podatnika. Deklaracja składana jest online przez stronę internetową urzędu skarbowego.
Początek tabeli 8020 pokazującej należny podatek w zależności od miesięcznych zarobków przy rocznych kosztach w wysokości 20 000 koron.
Poszczególne tabele i wyliczenie dla swojej osobistej sytuacji można przeprowadzić tutaj.
Odliczenie procentowe
Innym sposobem jest metoda, w której podatnikowi przydzielany jest procent, który określa wielkość odliczeń podatkowych. Należny podatek, to po prostu wartość procentowa pomnożona przez wielkość pensji. Ta metoda będzie lepsza dla osób z nieregularnymi dochodami, ale mniej dokładna, jeśli wysokość zarobków podatnika będzie odbiegała od zadeklarowanych na początku roku. Zadeklarowana wysokość dochodu jest w tej metodzie kluczowa do wyliczenia odpowiedniej wartości procentowej, która to będzie użyta do wyliczenia należnego podatku. Deklaracje można zmienić w ciągu roku i podatnik powinien to zrobić tak szybko jak zrozumie, że jego sytuacja na koniec roku podatkowego będzie odbiegała od deklarowanej. Jeśli podatnik używał karty podatkowej i dokonał zmiany w ciągu roku, to najpewniej otrzyma on nową Kartę Odliczeń Podatkowych używającą metody z procentem, gdyż tabela nie będzie już potrafiła dobrze wyznaczyć zmienionych należności podatkowych.
Wyliczenie ostatecznego podatku do zapłacenia można zrobić tutaj. Formularz wygląda identycznie do tego z deklaracji do Karty Odliczeń Podatkowych, z tą różnicą, że podaje się wartości rzeczywiste, nie przewidywane.
Wartość procentową należnego podatku można oszacować przez wyliczenie należnego podatku i podzieleniu go przez oczekiwane dochody. W przypadku deklaracji na Karcie Odliczeń Podatkowych urząd zrobi to za nas automatycznie.
Podsumowując, odliczenia podatkowe w Norwegii mają charakter deklaratywny i to od podatnika zależy jaka kwota będzie odliczana od jego miesięcznej pensji i przeznaczana na poczet podatków. Istnieją dwie metody wyliczania należnego podatku. Dla stabilnych umów o prace i jednego pracodawcy dokładniejsza będzie metoda używająca tabeli podatkowej. W innych przypadkach lepiej sprawdzi się metoda z procentem. Należy pamiętać, że jeśli sytuacja życiowa zmieni się w ciągu roku, to warto zaktualizować deklarację na Karcie Odliczeń Podatkowych. Wtedy urząd skarbowy przydzieli nową metodę naliczania podatku, która będzie lepiej dostosowana do nowej sytuacji podatnika.